Chương 25. Mở mang kiến thức. (3)

Vừa bước qua cổng chợ, tiếng rao hàng vang lên không ngớt. Đập vào mắt đầu tiên là đủ loại lương thực. Hiện tại đang là mùa thu hoạch xong, lương thực dồi dào, không ít nông hộ quanh huyện thành mang đậu, mạch dư thừa ra bán để đổi lấy vải vóc và tiền bạc.

Ngoài ra, còn có người bán các nông cụ như cày, cuốc, nạo, liềm. Có người bán đồ sơn mài, đồ gốm, nhưng phần lớn là vật dụng hàng ngày, hiếm thấy món xa xỉ phẩm nào tinh xảo.

Những người đi lại trong chợ đa số là bình dân. Có những phụ nhân xách giỏ tre, đầu cài trâm gai váy vải, có những sĩ ngũ mặc áo vải thô ngắn, quần áo vá chằng vá đụp. Lại có cả những đứa trẻ đùa nghịch chạy qua, mặt mũi đứa nào đứa nấy bẩn thỉu... Người qua kẻ lại, náo nhiệt vô cùng.

Hắc Phu nhanh chóng tìm thấy thứ mình cần. Họ dừng lại trước vài sạp hàng bán tơ sống, cùng áo đông và giày dép đã dệt sẵn.

Đối mặt với sự chào mời nhiệt tình của các chủ sạp, Hắc Phu hơi do dự không biết chọn thế nào. Kiếp trước y ghét nhất là mặc cả, dù có cố gắng ép giá được một chút thì cuối cùng vẫn thấy ông chủ cười đầy ẩn ý sau khi mình đi khỏi. Đúng vậy, y lại bị "chém" rồi...

May là mua đồ ở nước Tần lại không cần mặc cả!

Bởi vì nước Tần trong (Kim bố luật) quy định: Mua bán ở chợ phải dùng thẻ gỗ ghi rõ giá cả treo lên, trừ những món nhỏ giá chưa tới một tiền thì không cần treo thẻ ... Nếu thương gia cố ý nâng giá, lừa gạt người mua, một khi bị xác thực sẽ bị thị duyện lại phạt tiền cực nặng. Cho nên ở đây, ngươi không thể thấy cảnh thương gia nào đó cầm món hàng chẳng biết giá trị ra sao mà hét lớn "đồng giá 998".

Đây có thể coi là luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng thời đó, đúng là phúc âm cho những nam nhân không giỏi mua bán như Hắc Phu.

Cuối cùng, sau khi khảo giá ba nhà, Hắc Phu dùng 150 tiền mua một chiếc áo đông vải sắn khá dày để chống chọi qua mùa đông không điều hòa, không lò sưởi, cũng chẳng có giường sưởi này. Ài, dù sao cũng là người phương Nam, qua mùa đông phải dựa vào "chính khí" thôi. Thêm 75 tiền mua một chiếc áo đơn mặc trong, 50 tiền mua một chiếc hạ thường (quần dưới), và 50 tiền mua hai đôi giày vải thô, rồi xỏ ngay vào chân ... suốt dọc đường đi, đôi giày cỏ của y đã rách, gan bàn chân sắp chạm đất rồi!

Trong số tiền Hắc Phu đưa cho tiểu thương, có vài đồng hơi sứt mẻ, nhưng tiểu phiến chỉ nhíu mày rồi vẫn miễn cưỡng nhận lấy. Hóa ra, lại là (Kim bố luật) quy định: Tiền tệ dùng trong giao dịch, bất kể tốt xấu đều phải dùng chung, không được kén chọn!

Xem ra cũng giống đời sau, người bán từ chối nhận tiền nhân dân tệ cũng là không được phép. Chỉ có chính phủ mạnh đến một mức độ nhất định mới có thể ban bố mệnh lệnh kiểu này.

Nhận lấy y phục, Hắc Phu vừa định quay người rời đi, tiểu phiến bán áo đã vội vã đuổi theo, gọi lớn: "Vị công sĩ này, ngươi quên lấy khoán rồi!"

"Khoán gì?" Hắc Phu ngẩn người, khoán là cái gì? Phiếu giảm giá? Phiếu ưu đãi à?

"Công sĩ nói đùa rồi, đương nhiên là khế khoán."

Đợi tiểu phiến nhét vào tay mình một mẩu gỗ nhỏ có khía răng cưa ở cạnh, Hắc Phu nhìn những chữ viết trên đó mới bừng tỉnh.

Mình cứ tưởng là cái gì, hóa ra là hóa đơn mua hàng.

Thì ra ở nước Tần, phàm là giao dịch trên một trăm tiền đều phải đưa khế khoán. Sau khi đạt được giao dịch, người bán phải viết món hàng, giá tiền lên tấm gỗ, sau đó cưa làm đôi, mỗi bên giữ một nửa.

Vạn nhất số tiền không đúng, hoặc hàng hóa có vấn đề, có thể dùng nó làm bằng chứng để đổi hàng hoặc kiện tụng. Tất nhiên, chỉ có giá trị trong ngày, quá hạn không tính. Thương gia bán hàng mà số lượng hàng, tiền và khoán không khớp cũng sẽ bị quan lại tập thị xử phạt. Dĩ nhiên, nếu kẻ nào có ý đồ dùng nó để lừa đảo thì đừng quên luật "vu cáo phản tọa" độc đáo của nước Tần.

Mình lại được mở mang tầm mắt rồi!

Sau khi đút "hóa đơn mua hàng" vào túi, Hắc Phu không nhớ nổi đây là lần thứ bao nhiêu y phải cảm thán như thế.

Nước Tần làm cái gì cũng phải viết khế khoán làm bằng chứng, nộp thuế phải viết, lương thực vào kho phải viết, pháp quan giải đáp thắc mắc cho dân phải viết, giao dịch thị trường cũng phải viết... Lại còn có luật pháp cưỡng chế thi hành, mỗi bên giữ một bản, đã trở thành thói quen.

Nhìn xung quanh, hễ có giao dịch trên một trăm tiền là ngay cả bình dân mù chữ cũng chủ động đòi chủ quán đưa khế khoán. Không biết chữ trên đó à? Chẳng sao, những cái răng cưa dài ngắn khác nhau trên khế khoán đại diện cho các mức tiền: vạn, nghìn, trăm, mười, nhìn một cái là biết ngay.

Hắc Phu quay đầu nhìn thị tập tấp nập, vẻ mặt trầm trọng, đầy suy tư một lúc sau đột nhiên thốt lên: "Ta hiểu rồi!"

Quý Anh đang ngồi xổm bên một sạp bán bao kiếm nhìn ngó, nghe Hắc Phu la lên liền vội quay đầu: "Ngươi hiểu cái gì cơ?"

Hắc Phu cười khoái chí: "Thương Quân lão nhân gia năm xưa chắc chắn đã từng bị bọn gian thương chém cực thảm!"

Quý Anh chả hiểu gì cả, Hắc Phu chẳng giải thích, kéo hắn đi. Trước khi rời khỏi tập thị, Hắc Phu tìm một con ngõ nhỏ để thay y phục mới.

À đúng rồi, khi mặc áo còn phải chú ý, nhất định phải để cổ áo bên trái đè lên cổ áo bên phải, tạo thành hình chữ "y" trong mắt người đối diện, cái này gọi là vạt phải.

Hắc Phu những ngày đầu mới đến thời đại này đã không ít lần làm trò cười, vẫn là mẹ y vừa căn nhằn nhi tử, vừa giúp y chỉnh lại cổ áo cho ngay ngắn. Phải biết rằng, một khi làm ngược lại, mặc thành vạt trái như đám man di hoặc người chết khi nhập táng, nhất định sẽ bị cười nhạo một cách vô nhân đạo.

Sau khi thay bộ đồ mới, không chỉ toàn thân ấm áp hơn hẳn, mà Hắc Phu cũng không còn là dân quê mặc áo vải thô nữa. Y đã trở thành một người có tước vị, trang phục chỉnh tề, cộng thêm thân hình cao lớn cường tráng, tuy hơi đen một chút nhưng tướng mạo không tệ, khiến không ít thiếu nữ đi chợ chiều phải đưa mắt nhìn theo.

Nhưng đổi lại, 350 tiền cũng bay mất rồi.

Hắc Phu nhét bộ quần áo cũ vào túi vai, thầm tính toán một hồi rồi lại bắt đầu lo lắng.

(*) Túi vai, mình hay dịch cái này là ruột tượng, thực ra nó khác lắm, đây là cái túi lớn hai đầu, có khoảng trống ở giữa để vắt qua vai. Nếu ở truyện khác, có thể dịch tay nải, túi vải, ruột tượng, cốt dễ cho người đọc hiểu dễ hình dung là được, nhưng ở truyện này vì tính chất chính xác của nó, mình cố gắng dịch thật sát, đôi khi phải dùng từ không phố biến.